Hệ thống cơ quan hành chính Nhà nước gồm những đơn vị nào?

Đóng góp bởi:   CEO Tony Vũ
Thứ Sáu, 12/04/2024 22:15:00 +07:00
Hệ thống cơ quan hành chính Nhà nước được hiểu là hệ thống cơ quan có cơ cấu ổn định, bao gồm các cơ quan thực hiện nhiệm vụ quản lý, thực thi pháp luật và chỉ đạo việc thực hiện các chính sách và kế hoạch của Nhà nước theo quy định. Vậy tại Việt Nam, cơ quan hành chính Nhà nước bao gồm các đơn vị nào?

1. Cơ quan hành chính Nhà nước là gì?

Dù thuật ngữ cơ quan hành chính Nhà nước xuất hiện vô cùng thường xuyên trong cả đời sống và khoa học pháp lý nhưng tính đến thời điểm hiện tại, chưa có 1 văn bản quy phạm pháp luật nào định nghĩa về khái niệm này.

Tuy nhiên, dựa vào vai trò và nhiệm vụ thực tế của cơ quan hành chính Nhà nước có thể hiểu:

Cơ quan hành chính Nhà nước là một bộ phận trong bộ máy Nhà nước, thực hiện vai trò và chức năng quản lý hành chính theo quy định của pháp luật.

Các cơ quan hành chính từ trung ương đến địa phương tạo thành một bộ máy thống nhất, gọi là bộ máy hành chính Nhà nước.

Phạm vi quản lý của cơ quan hành chính Nhà nước có thể là quản lý chung hoặc quản lý trong từng lĩnh vực riêng biệt, đồng thời chịu trách nhiệm thực thi pháp luật và thực hiện các chính sách, kế hoạch của Nhà nước.

Hay hiểu một cách ngắn gọn thì bộ máy hành chính Nhà nước bao gồm các cơ quan chịu trách nhiệm thực hiện quyền hành pháp.

Cơ quan hành chính Nhà nước là khái niệm vô cùng quen thuộc
Cơ quan hành chính Nhà nước là khái niệm vô cùng quen thuộc

1.1. Đặc trưng cơ bản của cơ quan hành chính Nhà nước

Dưới đây là một số đặc trưng cơ bản của cơ quan hành chính Nhà nước:

Về mục tiêu, cơ quan hành chính Nhà nước có nhiệm vụ và chức năng chính là quản lý, tuy nhiên mục đích chính của hoạt động này vẫn là để phục vụ cho nhân dân và lợi ích của cộng đồng.

Về quy cách thành lập và địa vị pháp lý, hệ thống cơ quan hành chính Nhà nước được thành lập dựa trên quy định của pháp luật. Địa vị của từng cơ quan đều được quy định rõ ràng để tránh sự chồng chéo, trùng lặp, tuy có hỗ trợ cho nhau nhưng vẫn đảm bảo tính độc lập.

Về quyền và thẩm quyền, mỗi cơ quan trong hệ thống cơ quan hành chính Nhà nước đều có chức năng và nhiệm vụ riêng nhưng nhìn chung, các cơ quan này được trao quyền lực nhà nước, mang tính pháp lý, cụ thể:

  • Ban hành các văn bản quy phạm pháp luật dưới luật.

  • Kiểm tra việc thực hiện văn bản quy phạm pháp luật.

  • Thực hiện các biện pháp giáo dục, khen thưởng, kỷ luật và cưỡng chế khi cần trong quá trình quản lý hành chính Nhà nước.

Thẩm quyền của bộ máy quản lý hành chính Nhà nước trải dài trên nhiều lĩnh vực, vừa có tính chất lãnh thổ vừa có tính chất ngành.

Về quy mô hoạt động

Hệ thống cơ quan hành chính Nhà nước được coi là có quy mô rộng lớn nhất, bao gồm cả về cơ cấu tổ chức và hoạt động trong xã hội. Điều này được thể hiện thông qua một số điểm như sau:

  • Đối tượng chịu sự chi phối của cơ quan hành chính Nhà nước là toàn bộ xã hội, không loại trừ cá nhân, tổ chức hay lĩnh vực nào.

  • Số lượng nhiệm vụ và chức năng của cơ quan hành chính Nhà nước vô cùng đa dạng, bao quát mọi lĩnh vực và hầu hết các đối tượng trong cả xã hội.

  • Cơ cấu tổ chức của cơ quan hành chính Nhà nước phức tạp với nhiều phân hệ, tuy nhiên vẫn đảm bảo được chức năng, nhiệm vụ của từng đơn vị, tránh tình trạng chồng chéo nhiệm vụ.

  • Số lượng nhân sự bao gồm cán bộ, công chức và viên chức trong bộ máy hành chính Nhà nước hiện nay đang chiếm phần lớn trong cơ cấu cán bộ, công chức, viên chức cả nước.

Về nguồn lực của bộ máy hành chính Nhà nước

  • Đối với nguồn lực về nhân sự: Người làm việc tại các đơn vị, cơ quan hành chính Nhà nước là người thực thi công vụ, có vị trí, vai trò và chức năng nhiệm vụ riêng.

  • Đối với nguồn lực về tài chính: Nguồn tài chính để duy trì hoạt động của các cơ quan hành chính được lấy từ ngân sách Nhà nước, với sự kiểm soát chặt chẽ bởi kiểm toán Nhà nước. Điều này sẽ đảm bảo cho quá trình sử dụng ngân sách Nhà nước, hiệu quả, minh bạch, tránh tình trạng tiêu cực, lãng phí hay tham nhũng.

Số lượng nhân sự trong hệ thống cơ quan hành chính Nhà nước vô cùng lớn
Số lượng nhân sự trong hệ thống cơ quan hành chính Nhà nước vô cùng lớn

1.2. Chức năng cơ bản của cơ quan hành chính Nhà nước

Mỗi đơn vị thuộc cơ quan hành chính đều có chức năng, nhiệm vụ riêng nhưng nhìn chung có thể khái quát bằng 4 chức năng cơ bản sau:

Chức năng chính trị

Nhiệm vụ cơ bản của cơ quan hành chính Nhà nước là thực hiện các mục tiêu và nhiệm vụ chính trị, đảm bảo mọi hoạt động đều được kiểm soát và có tổ chức.

Chức năng kinh tế

Các cơ quan hành chính Nhà nước cũng tham gia vào quá trình xây dựng, phát triển và quản lý kinh tế - xã hội. Các cơ quan này là người đề ra chiến lược, kế hoạch và giám sát việc thực hiện các kế hoạch, chính sách này để phát triển kinh tế cho từng tỉnh, địa phương.

Chức năng văn hóa

Tương tự, các cơ quan hành chính Nhà nước cũng đưa ra các chiến lược để phát triển văn hóa, giáo dục, đào tạo đội ngũ cán bộ để có thể nâng cao hiệu quả trong công tác quản lý, phát triển khoa học, văn hóa, giáo dục.

Chức năng xã hội

Xây dựng và đào tạo đội ngũ cán bộ để thực thi các chính sách quản lý, phát triển các hoạt động liên quan đến phúc lợi xã hội và lợi ích chung, góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống cho người dân.

Các cơ quan hành chính Nhà nước có 4 chức năng cơ bản
Các cơ quan hành chính Nhà nước có 4 chức năng cơ bản

2. Hệ thống cơ quan hành chính Nhà nước gồm đơn vị nào?

Hiện nay có nhiều cách để phân chia cơ cấu tổ chức của hệ thống cơ quan Nhà nước như phân loại theo chức năng, nhiệm vụ hoặc phân loại theo cấp bậc hành chính - lãnh thổ.

Theo đó nếu phân loại theo cấp bậc hành chính, lãnh thổ, hệ thống cơ quan hành chính Nhà nước sẽ được chia ra thành 2 nhóm chính là các cơ quan hành chính ở trung ương và các cơ quan hành chính ở địa phương.

2.1. Chính phủ

Ở nước ta hiện nay Chính phủ là cơ quan hành chính Nhà nước có quyền lực cao nhất. Nội dung này được ghi nhận tại Điều 94 của Hiến pháp 2013 và Điều 1 Luật Tổ chức chính phủ 2015.

Theo đó, đây là cơ quan thực hiện quyền hành pháp cao nhất, đồng thời là cơ quan chấp hành của Quốc hội, chịu trách nhiệm trước Quốc hội và thực hiện công tác báo cáo trước Chủ tịch nước, Ủy ban Thường vụ Quốc hội và Quốc hội.

Về chức năng, như đã chỉ ra ở trên, các văn bản quy phạm pháp luật hiện nay đều thừa nhận đây là cơ quan hành chính Nhà nước cao nhất của nước ta, thực hiện quyền hành pháp, đặc biệt là trong Hiến pháp 2013.

Về cơ cấu thành viên, Chính phủ có 28 thành viên, bao gồm:

  • Thủ tướng Chính phủ (1 người)

  • Các Phó Thủ tướng Chính phủ (5 người)

  • Các Bộ trưởng (22 người)

  • Các Thủ trưởng cơ quan ngang bộ

Về cơ cấu tổ chức, Chính phủ bao gồm bộ và các cơ quan ngang bộ.

Về nhiệm vụ, quyền hạn của Chính phủ

Chính phủ lãnh đạo hoạt động dựa trên 2 phương diện sau:

  • Ban hành các văn bản quy phạm pháp luật dưới luật (Nghị định và nghị quyết) để đảm bảo thực hiện các bộ luật, luật, pháp lệnh và nghị quyết của Quốc hội và Ủy ban Thường vụ Quốc hội.

  • Đứng đầu và là cấp cao nhất của toàn bộ hệ thống cơ quan hành chính Nhà nước cả Việt Nam.

Thành viên Chính phủ Việt Nam nhiệm kỳ 2021 - 2026
Thành viên Chính phủ Việt Nam nhiệm kỳ 2021 - 2026

Xem thêm: Công chức là gì? Phân biệt giữa cán bộ và công chức rõ nhất

2.2. Cơ quan hành chính cấp Trung ương

Đối với cấp Trung ương, bộ máy hành chính gồm các cơ quan sau:

  • Chính phủ

  • Bộ

  • Cơ quan ngang Bộ

Về các Bộ, tính đến thời điểm hiện tại nước ta có tổng cộng 18 Bộ, bao gồm:

  • Bộ Quốc phòng

  • Bộ Công an

  • Bộ Ngoại giao

  • Bộ Xây dựng

  • Bộ Tư pháp

  • Bộ Tài chính

  • Bộ Công thương

  • Bộ Giao thông Vận tải

  • Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội

  • Bộ Thông tin và Truyền thông

  • Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch

  • Bộ Giáo dục và Đào tạo

  • Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn

  • Bộ Kế hoạch và Đầu tư

  • Bộ Y tế

  • Bộ Nội vụ

  • Bộ Khoa học và Công nghệ

  • Bộ Tài nguyên và Môi trường

Bên cạnh các Bộ là 4 cơ quan ngang Bộ bao gồm:

  • Ủy ban Dân tộc

  • Thanh tra Chính phủ

  • Ngân hàng Nhà nước

  • Văn phòng CHính phủ

Các cơ quan này thực hiện hoạt động, nhiệm vụ riêng trong từng lĩnh vực quan trọng trong phạm vi cả nước.

Trong đó các bộ được phân loại thành 2 nhóm gồm các bộ có chức năng quản lý với lĩnh vực và các bộ có chức năng quản lý đối với ngành.

Mỗi Bộ và cơ quan ngang Bộ sẽ có quy định riêng về cơ cấu tổ chức cũng như nhiệm vụ, quyền hạn và chức năng. Nhìn chung, cơ cấu của Bộ sẽ gồm các Vụ, Văn phòng, Thanh tra, Cục (nếu có), Tổng cục (nếu có) và đơn vị sự nghiệp công lập.

Sơ đồ thể hiện cơ cấu của Bộ và cơ quan ngang Bộ
Sơ đồ thể hiện cơ cấu của Bộ và cơ quan ngang Bộ

2.3. Cơ quan hành chính cấp địa phương

Các cơ quan hành chính cấp địa phương được gọi chung là Ủy ban nhân dân (sau đây viết tắt UBND), đây là cơ quan chấp hành của Hội đồng nhân dân.

Mỗi cấp địa phương sẽ có một cấp UBND, cụ thể như sau:

  • UBND cấp tỉnh.

  • UBND cấp huyện (Cách gọi cho cả UBND quận, thị xã, thành phố thuộc tỉnh, thành phố thuộc thành phố trực thuộc trung ương.

  • UBND cấp xã, phường, thị trấn.

Về cơ cấu tổ chức, UBND các cấp bao gồm Chủ tịch, Phó Chủ tịch và các Ủy viên. Dưới các UBND là các cơ quan chuyên môn, cụ thể:

  • Ở cấp tỉnh: Cơ quan chuyên môn gồm các sở và cơ quan tương đương.

  • Ở cấp huyện: Cơ quan chuyên môn gồm các phòng và cơ quan tương đương.

Ở cấp địa phương, hệ thống cơ quan hành chính bao gồm ủy ban nhân dân các cấp
Ở cấp địa phương, hệ thống cơ quan hành chính bao gồm ủy ban nhân dân các cấp

Xem thêm: Viên chức là gì? Cách tính lương viên chức từ 1/7 có gì mới?

3. Phân biệt cơ quan hành chính Nhà nước và đơn vị sự nghiệp công lập

Mặc dù đơn vị sự nghiệp công lập nằm trong cơ cấu thuộc cơ quan hành chính Nhà nước, có rất nhiều điểm tương đồng nhưng trên thực tế, chức năng và nhiệm vụ của 2 loại cơ quan này là khác nhau. Muốn biết sự khác nhau giữa 2 cơ quan này, cần xem xét dưới 1 số tiêu chí sau:

Tiêu chí so sánh

Cơ quan hành chính Nhà nước

Đơn vị sự nghiệp công lập

Khái niệm

Là một bộ phận trong bộ máy Nhà nước, thực hiện quyền hành pháp, đảm nhiệm các chức năng quản lý Nhà nước và được thành lập theo quy định.

Là tổ chức có thẩm quyền của Nhà nước, có thể là tổ chức chính trị hoặc tổ chức chính trị xã hội, cung cấp các dịch vụ công và phục vụ quản lý Nhà nước.

Đặc điểm

- Mang tính quyền lực Nhà nước.

- Đại diện cho Nhà nước để thực thi quyền lực.

- Có quyền ban hành các văn bản quy phạm pháp luật (dưới luật).

- Giám sát quá trình thực hiện các văn bản quy phạm do mình ban hành.

- Có thẩm quyền thực hiện một số biện pháp cưỡng chế trong trường hợp cần thiết.

- Không mang tính quyền lực Nhà nước.

- Không có chức năng quản lý Nhà nước.

- Bình đẳng với các cá nhân, tổ chức khác trong việc cung cấp dịch vụ công cho xã hội.

- Là một trong những bộ phận của cơ quan Nhà nước.

- Cung cấp các dịch vụ công, đồng thời phục vụ hoạt động quản lý Nhà nước.

- Có tư cách pháp nhân.

Tiêu chí phân loại

- Dựa trên cấp độ thẩm quyền

+ Cơ quan cấp Trung ương

+ Cơ quan cấp địa phương

- Dựa vào hình thức thực hiện quyền lực.

+ Cơ quan quyền lực Nhà nước

+ Cơ quan hành chính Nhà nước

+ Cơ quan tư pháp

- Dựa trên trình tự thành lập

+ Cơ quan hành chính Nhà nước do dân bầu

+ Cơ quan hành chính Nhà nước không do dân bầu

- Dựa trên thẩm quyền

+ Cơ quan hành chính Nhà nước có thẩm quyền chung

+ Cơ quan hành chính Nhà nước có thẩm quyền chuyên môn

- Dựa trên quyền tự chủ
+ Đơn vị sự nghiệp công lập tự chủ hoàn toàn

+ Đơn vị sự nghiệp công lập chưa tự chủ hoàn toàn.

- Dựa trên vị trí pháp lý

+ Đơn vị sự nghiệp công lập thuộc Bộ và cơ quan ngang Bộ.

Ví dụ

- Bộ Nội vụ

- Bộ Tư pháp

- Ủy ban nhân dân xã

- Ủy ban nhân dân huyện

- Các bệnh viện công lập

- Các trường đại học công lập

Cơ quan hành chính Nhà nước và đơn vị sự nghiệp công lập có nhiều điểm khác nhau
Cơ quan hành chính Nhà nước và đơn vị sự nghiệp công lập có nhiều điểm khác nhau

Hệ thống cơ quan hành chính Nhà nước đóng vai trò vô cùng quan trọng trong việc thực thi các chính sách của Nhà nước, giúp ổn định đời sống xã hội. Biết rõ chức năng, nhiệm vụ của cơ quan hành chính sẽ giúp bạn hiểu thêm về quy trình hoạt động và vận hành của bộ máy Nhà nước.

Bài viết liên quan
Cập nhật các ngành hot trong tương lai: Lựa chọn thông minh, không lo thất nghiệp

Cập nhật các ngành hot trong tương lai: Lựa chọn thông minh, không lo thất nghiệp

Xu hướng chọn các ngành hot trong tương lai chưa hề có dấu hiệu hạ nhiệt. Đây là thách thức không nhỏ với các bạn trẻ chuẩn bị bước chân vào ngưỡng cửa Đại học. Bởi điều này ảnh hưởng đến việc học tập suốt những năm tháng trên giảng đường và cả quãng đường sau tốt nghiệp. Đứng trước băn khoăn này, job3s sẽ cùng bạn đi tìm câu trả lời.
Xem thêm »
Module là gì? Một đơn vị nhỏ bé nhưng tạo nên tổng thể to lớn

Module là gì? Một đơn vị nhỏ bé nhưng tạo nên tổng thể to lớn

Module là gì? Trong cuộc sống, chúng ta thường nghe đến từ module trong nhiều ngành nghề khác nhau, đặc biệt là ở lĩnh vực công nghệ thông tin. Để hiểu rõ hơn module nghĩa là gì, bài viết dưới đây sẽ cung cấp đến bạn những thông tin hữu ích và thú vị nhất.
Xem thêm »
Giải đáp: Trực giác là gì? 1001 điều thú vị có thể bạn chưa biết

Giải đáp: Trực giác là gì? 1001 điều thú vị có thể bạn chưa biết

Trực giác là gì? Chắc hẳn đây là thắc mắc của rất nhiều người về một khả năng vô hình của con người nhưng lại có hiệu quả trong việc ứng phó mọi vấn đề công việc, cuộc sống. Vậy trực giác đến từ đâu? Người có trực giác tốt là người như thế nào, hợp nghề gì? Khi nào nên và không nên tin vào trực giác? Những câu hỏi này sẽ được giải đáp ngay qua những điều thú vị trong bài viết dưới đây. Mời bạn cùng tham khảo và chiêm nghiệm.
Xem thêm »
Đừng bỏ lỡ những phần mềm quản lý nhân sự giúp công việc dễ thở, nhanh chóng hơn

Đừng bỏ lỡ những phần mềm quản lý nhân sự giúp công việc dễ thở, nhanh chóng hơn

Bạn đã biết các loại phần mềm quản lý nhân sự hiệu quả? Hãy cùng job3s khám phá ngay. Đối với những công ty, doanh nghiệp vừa và nhỏ, hệ thống nhân viên thường rất ít. Vì vậy, công việc quản lý cũng diễn ra khá đơn giản, dễ dàng. Thế nhưng trong một tổ chức có khối lượng nhân sự khổng lồ, đòi hỏi bạn cần phải có phần mềm quản lý nhân sự.
Xem thêm »
Top 2 mẫu kịch bản telesale trung tâm tiếng Anh ấn tượng, thu hút học viên

Top 2 mẫu kịch bản telesale trung tâm tiếng Anh ấn tượng, thu hút học viên

Việc xây dựng một kịch bản telesale trung tâm tiếng Anh chuyên nghiệp sẽ tạo được ấn tượng tốt cho khách hàng, giúp tăng tỷ lệ chốt đơn thành công. Vậy cách xây dựng kịch bản như thế nào? Có những mẫu kịch bản sale trung tâm tiếng Anh nào hay để thu hút học viên? Mời bạn cùng job3s tìm hiểu ngay.
Xem thêm »
Bật mí các câu phỏng vấn lễ tân khách sạn bằng tiếng Anh quen thuộc thường gặp

Bật mí các câu phỏng vấn lễ tân khách sạn bằng tiếng Anh quen thuộc thường gặp

Phỏng vấn lễ tân khách sạn bằng tiếng Anh là một trong những điều kiện bắt buộc ứng viên nào cũng phải trải qua. Vì vậy trước khi tiến hành gặp gỡ nhà tuyển dụng, bạn đừng quên tham khảo câu hỏi và trả lời bằng tiếng Anh. Job3s đã giúp bạn tổng hợp lại những câu mà người phỏng vấn thường hỏi nhất, bạn hãy lưu lại ngay.
Xem thêm »
Mô tả chi tiết công việc của giám đốc nhân sự vị trí quan trọng nhất nhì trong công ty

Mô tả chi tiết công việc của giám đốc nhân sự vị trí quan trọng nhất nhì trong công ty

Công việc của giám đốc nhân sự là gì? Điều tiên quyết để một doanh nghiệp thành công và vươn xa đó chính là yếu tố con người. Để quản lý tốt nhân lực, doanh nghiệp cần phải có một người giám đốc nhân sự giỏi, nhiều kinh nghiệm và tâm lý. Trong bài chia sẻ này, job3s sẽ mô tả chi tiết về vị trí giám đốc nhân sự. Nếu bạn thấy mình có khả năng và phù hợp với vị trí này thì hãy ứng tuyển ngay.
Xem thêm »
Giải mã thắc mắc: Ngành quản trị nhân lực học trường nào?

Giải mã thắc mắc: Ngành quản trị nhân lực học trường nào?

Ngành quản trị nhân lực học trường nào là mối quan tâm hàng đầu của các bạn học sinh, sinh viên hiện nay. Việc chọn ngôi trường có chương trình đào tạo hay, phù hợp với khả năng, định hướng của bản thân sẽ giúp bạn yên tâm để theo học suốt 4 năm cũng như tự hào khi cầm bằng cấp trên tay. Top 7 ngôi trường đào tạo chuyên ngành quản trị nhân lực dưới đây sẽ giúp bạn có sự lựa chọn dễ dàng hơn.
Xem thêm »
Người lao động là gì? Hãy nắm rõ nội dung về quyền của người lao động

Người lao động là gì? Hãy nắm rõ nội dung về quyền của người lao động

Người lao động là gì và quyền của người lao động như thế nào? Hiện nay, rất nhiều người lao động không nắm được quyền lợi, cũng như các nghĩa vụ cần thực hiện. Người lao động cần hiểu rõ các nội dung này để bảo vệ quyền lợi của mình.
Xem thêm »
Để trở thành tư vấn viên nhất định phải nắm được những điều này

Để trở thành tư vấn viên nhất định phải nắm được những điều này

Muốn trở thành một tư vấn viên chuyên nghiệp bạn cần trau dồi nhiều kiến thức chuyên môn, kỹ năng thuyết phục khách hàng và một ngoại hình thu hút. Đồng thời, bạn cần xác định rõ lĩnh vực bạn muốn tư vấn để có những kế hoạch cho sự phát triển sự nghiệp trong tương lai. Những thông tin chia sẻ trong bài viết này sẽ giúp bạn có cái nhìn tổng quát về nghề tư vấn.
Xem thêm »

Mẫu CV hot theo ngành nghề

Back to top

Job3s có thể giúp gì cho bạn?
chat